De Paauw – Park

Rondleidingen ieder heel uur, laatste rondleiding 16.00u. Aanmelding via website of ter plaatse. Startpunt voorzijde raadhuis.

In een rondleiding wordt u aan de hand van zichtbare sporen de boeiende ontwikkelingsgeschiedenis van deze buitenplaats verteld

Op een vroeg-negentiende-eeuwse kaart is te zien dat het hele terrein van de Paauw was omgeven door een gracht. Het huis zelf was waarschijnlijk ook omgracht. Aan weerszijden van het huis lagen rechthoekige tuinen die eveneens waren omgeven door sloten. In beide moestuinen zijn de latere Prinsessentuin en de kwekerij herkenbaar. Deze elementen stammen vermoedelijk uit de zeventiende eeuw.

Uit een akte van 1738 blijkt dat De Paauw toen was voorzien van ‘stallinge, coetshuys, orangerie, moestuinen, boomgaarden, bossen ende plantagiën’. Vermoedelijk heeft J.D. Zocher sr. rond 1800 voor Twent een tweetal vijvers met eilandjes ontworpen, die ten noorden van het huis kwamen te liggen. Ook werden slinger-paadjes aangelegd.

Prins Frederik liet j.D. Zocher jr. omstreeks 1840 beide vijvers tot één grote maken, waarbij de eilandjes verdwenen. Over de vijver kwam nu een doorzicht naar het torentje van de oude rooms-katholieke kerk van Wassenaar (deze stond op de plek van de Warenar).

Architect Wentzel ontwierp ook de Prinsessentuin direct ten zuiden van het huis. Dit bestond uit een paviljoen en een stibadium (overdekte zitbank) in Pompejaanse stijl. Het geheel werd aangevuld met een pergola, zitbanken en andere tuinornamenten. Aan het beukenlaantje dat naar de Prinsessentuin voert, plaatste men vazen en een tweetal klassieke beelden op sokkels, kopieën van twee van de beelden op Schinkels Schlossbrucke te Berlijn (aangelegd 1819-1824).

Aan de zuidelijke oprijlaan van De Paauw, toen een schelpenpad, plaatste men eveneens een stibadium met een dak dat door twee kariatiden wordt gedragen. De Russische tsaar Alexander verrijkte het park omstreeks 1850 met een marmeren paardendrinkbak, geflankeerd door twee leeuwen. Deze ‘badkuip’ staat nog steeds tegenover het huis. Aan weerszijden van `de badkuip’ plaatste men metershoge siervazen.

Bij de portierswoning annex koepel van Twent (hoek Rijksstraatweg, Raadhuislaan), die ook door Wentzel werd verbouwd, kwam een beeld te staan van een amazone te paard, die wordt aangevallen door een leeuw. Dit was een verkleinde versie van het beeld bij Schinkels in 1822-1830 gebouwde Altes Museum in Berlijn. Het Wassenaarse beeld is in 1918 gestolen en nooit teruggevonden. Wentzel zal ook omstreeks die tijd het grote u-vormige koetshuis hebben ontworpen, nu appartementencomplex.

Onder leiding van Eduard Petzold is het park tussen 1852 en 1881 verfraaid. Hij vergrootte het grasveld voor het huis en liet het aansluiten op een nieuw grasveld op Raaphorst, zodat vanuit het huis een lange zichtas ontstond die tot ver op het terrein van de Raaphorst aan de overzijde van de Rijksstraatweg reikte. Deze zichtas bestaat nog altijd. De diverse landgoederen van de Prins werden door nieuw aangelegde wegen met elkaar verbonden. Veel van de oorspronkelijke zichtlijnen is nog zichtbaar en ook de loop van sommige omliggende straten in villawijk De Paauw, volgt het oorspronkelijke padenplan van het park.

Sinds 2017 wordt – net als het huis – ook het park gerenoveerd om recht te doen aan de historische aanleg.

[Ref: R. van Lit, kastelen en buitenplaatsen in Rijnland, Zutphen 1983 (met verwijzingen)]