Dorpskerk 👍

Dorpskerk
Plein 3
Open van 11.00u-17.00u

De Dorpskerk is een van de beeldbepalende monumenten binnen Wassenaar en tevens een van de oudste gebouwen van het dorp. In 1276 wordt de Dorpskerk voor het eerst in officiële papieren genoemd. Maar hoe oud ze precies is, is niet na te gaan. Documenten daarover – als ze al bestaan hebben – zijn verloren gegaan. Het kerkgebouw zelf geeft wel duidelijke aanwijzingen over de ouderdom ervan. De noordgevel van het schip van de kerk is opgetrokken uit blokken tufsteen, er is een rondboog ingang en hoog in de gevel zijn er resten van drie kleine rondboog vensters te zien. Dit zijn sporen van de Romaanse kerk uit de 11e of 12e eeuw.

De Dorpskerk ligt op een noordwestelijke rand van een strandwal. De kerk staat op een heuvel, in feite een oud binnenduin. Tijdens de bouw van de Romaanse kerk was de heuvel lager. De drempel van de Romaanse ingang van die kerk ligt namelijk ongeveer 70 cm lager dan het tegenwoordige maaiveld.

Vroeger lag er een gracht rondom de kerk. In 1991 werden sporen daarvan gevonden in de achtertuin van het pand Plein 10. Een deel van de gracht is nog te zien op de kaart van het Hoogheemraadschap Rijnland door Floris Balthasars uit 1615. De gracht liep langs de huidige Duinrellweg en de Kerkhoflaan en kwam uit in de Kaswatering.

Haarlem werd in juli 1573 door de Spanjaarden ingenomen. In Leiden vreesde men dat de Spaanse troepen ook Leiden wilden innemen. Inwoners van Leiden zochten in de omgeving van de stad stenen gebouwen om die af te breken. Met die stenen werd Leiden versterkt. Tevens wilde men voorkomen dat de Spanjaarden zich zouden verschansen in gebouwen rondom de stad. Om dat te voorkomen verwoestten op zondag 26 juni 1573 inwoners van Leiden de Dorpskerk, de molen en omliggende huizen. Na het Leids ontzet, op 3 oktober 1573, was er van de kerk nog maar weinig over. Ruim twintig jaar later in 1594 was de kerk weer deels hersteld. Het geringe aantal leden (slechts 18) van de Wassenaarse Hervormde Gemeente konden met moeite het geld daarvoor bij elkaar krijgen. Om toch aan de financiële verplichtingen van het herstel te kunnen voldoen werd een aanzienlijk deel van de kerkelijke landerijen verkocht. Ook werd niet alles in oude staat herstelt: Voor het koor werd een muur opgetrokken, en het koor bleef zonder dak.

Gedurende de daaropvolgende eeuwen werd met tussenpozen aan het behoud van de kerk gewerkt. De muur schoof een aantal keer op richting koor; in 1739 werd de spits van de toren gehaald om een deel van het metselwerk eronder te vernieuwen; Het metselwerk aan buiten- en binnenkant van de kerk en de toren werd hersteld en de binnenkant van de kerk werd opnieuw gestuukt. Aan de zuidkant van de kerk werd aan de buitenzijde een nieuw portaal gebouwd: de tegenwoordige hoofdingang. Ook in de laatste honderd jaar kende de kerk periodes van renovatie. Tussen september 1938 en maart 1940 werden muren en bekappingen hersteld en gedeeltelijk vernieuwd. Dichtgemetselde vensters werden opengemaakt en van glas voorzien. In het jaar 2002 werd in de Koorruïne een ‘glazen doos’ geplaatst. Door gebruik van glas als bouwmateriaal blijft de bouwgeschiedenis van het kerkgebouw zichtbaar, evenals de historische achtergrond, de herinnering aan de Tachtigjarige Oorlog. En het meest recent waren de glas-in-lood-vensters aan de beurt. Al dit onderhoud waarborgt een zonnige toekomst voor dit monumentale icoon van Wassenaar.