Kievietschool, Buurtweg 16

Honderd jaar geleden, in 1918, startte de Kievietschool met acht leerlingen in
de portierswoning die vanaf de Buurtweg toegang gaf tot de landgoederen van Prins Frederik. In 1922 ontwierp de Haagse architect Joh. Mutters jr. een nieuw schoolgebouw. Mutters, die ook verantwoordelijk was voor het plan van de wijk De Kieviet, werkte in Amsterdamse School-stijl, een van de stromingen binnen het expressionisme. Dit is te zien aan de expressieve hoofdvorm van het pand en het dak, waaronder de toren. Ook het siermetselwerk en de detaillering van kozijnen, ramen en dakkapellen is een uitdrukking van deze stijl.

Al in 1930 vond de eerste aanpassing plaats. De zolderverdieping werd in gebruik genomen en daar werd een slojd-lokaal (handenarbeidlokaal) ingericht. Hiervoor werden aan de achterzijde (zijde speelterrein) de twee kleine, vrijstaande dakkapellen met elkaar verbonden in een langgerekte dakkapel en werd een dakkapel toegevoegd. Vanaf de jaren vijftig van de 20ste eeuw is het schoolgebouw en het omliggende schoolterrein diverse keren uitgebreid. Dit gebeurde voornamelijk aan de noordwestelijke kant. Desondanks is het oorspronkelijke gebouw uit 1922 slechts in geringe mate door de wijzigingen aangetast.

 

Over de architect

Johannes Mutters jr. (1858 Den Haag – 1930 Wassenaar) stamt uit een geslacht van timmermannen en meubelmakers. De firma H.P. Mutters was een timmer- en meubelfabriek uit Den Haag, die grote faam genoot op het gebied van interieurarchitectuur. Mutters startte zijn werkcarrière rond 1890. Zijn vroege oeuvre is grotendeels in Den Haag gerealiseerd en bestaat ondermeer uit winkels, horeca en woonhuizen. Hij varieerde behoorlijk in stijl toepassing (eclectisch, overgangsarchitectuur, Art Nouveau). Onder het Haagse werk bevindt zich een aanzienlijk aantal rijksmonumenten. Mutters is onderscheiden tot ridder in de orde van Oranje-Nassau en het Franse Legioen vanwege zijn verdiensten als architect-decorateur van de Nederlandse afdeling van de Parijse Wereldtentoonstelling van 1900.

In 1915 vestigde Mutters zich in Wassenaar, in zijn zelfontworpen villa Berkenhof in De Kieviet. Dit woonhuis annex kantoor stond aan de Berkenlaan 1 en werd in 1975 gesloopt. In De Kieviet ontwierp Mutters behalve de zes lokvinken uit de periode 1914 tot 1918 (onder meer Duinweg 1 (1914), Iepenlaan 8 (1914) en Prins Hendriklaan 7 (1918)), een kerk (Oranjelaan 2, 1923), nog een groot aantal woonhuizen, zoals Berkenlaan 4 (1919), Duinvoetlaan 7 (1919), Duinweg 4 (1917), Mecklenburglaan 6 (1920) en Weteringlaan 11 (1919) en deze school. Het woonhuis op Julianaweg 8, villa Zonnehof uit 1920, is beschermd als rijksmonument. Ook in de jaren ’20 bouwde Mutters nog in De Kieviet, zoals Wilhelminaplein 5 (1928) en Wilhelminaplein 3 (1929). Ondanks dat verschillende huizen gesloopt zijn, zoals behalve Berkenhof ook Voorduin (Berkenlaan 3, gesloopt in 1974), resteren in Wassenaar nog zo’n twintig huizen van Mutters die op de inventarisatielijst van cultuurhistorisch waardevolle panden (GIP-lijst uit 2009) zijn opgenomen.

De Kieviet

Park de Kieviet is vanaf 1911 ontwikkeld op voormalig grondgebied van landgoed Groot Haesebroek. De Exploitatiemaatschappij Park De Kieviet en Wildrust onder directie van J.T. Wouters (1864-1932) en Joh. Mutters jr. (1858-1930) ontwierp de wijk tot in het detail, zoals het wegenplan, de verkaveling, de rooilijnen, de beplanting en de dwarsprofielen voor de wijk. De kavels varieerden in grootte en waren bedoeld voor vrijstaande villa’s en twee-onder-eenkapwoningen. De bouw kwam vanaf 1912 op gang. In 1914 ging de gemeenteraad van Wassenaar akkoord met het plan, waarvan de realisatie inmiddels al in gang gezet was. Om belangstellenden te trekken werd een aantal modelvilla’s gebouwd, zogenaamde lokvinken, naar ontwerp van architect Joh. Mutters jr. De eerste lokvink stamt uit 1914 en staat aan de Duinweg 1. De parkachtig aangelegde villawijk heeft stedenbouwkundig gezien twee hoofdmomenten, te weten het Wilhelminaplein met daaraan de kerk (1923) en de vijver. Voor de aanleg van de vijver, die al in het eerste plan uit 1910/1911 voorzien was, werd gebruik gemaakt van de bestaande loop van de Kaswetering.

Het druppelvormige Wilhelminaplein en de daaraan gelegen kerk waren niet voorzien in de eerste opzet van de wijk. Het plein met plantsoen werd in 1914 ingepland en later volgden de ontwerpen om ruimte te maken voor de kerk (ingetekend in het plan uit 1918) en het schoolgebouw tussen de Oranjelaan en de Buurtweg (gebouwd in 1922). Ook werden andere algemene voorzieningen gerealiseerd, zoals een theetuin (ondergebracht in een voormalige dienstwoning van Groot Haesebroek (Buurtweg 14) en een postkantoor (Groot Haesebroekseweg 55a-b-57).