Waalsdorpervlakte

Doorlopende rondleidingen. Aanmelding ter plaatse, vertrekpunt bij monument zelf. Parkeren sportvelden Buurtweg of parkeerplaats N440 (beide ca. 1 km verwijderd)

Het is een iconisch beeld. Jaarlijks tijdens de herdenking op 4 mei luiden zes vrijwilligers in het blauwe kostuum van de binnenlandse strijdkrachten de bourdonklok tijdens de stille tocht van duizenden langs het monument op de Waalsdorpervlakte. Dit is opgericht ter nagedachtenis aan de naar schatting 250 tot 280 medeburgers, waaronder veel verzetsstrijders, die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter in de duinen aan de rand van de stad zijn gefusilleerd. Veelal op de plek van het huidige monument.

Oprichting
Op 3 mei 1946 plaatste een groepje verzetsvrienden op deze plek vier houten kruizen. Deze kruizen waren door hen gemaakt van houten palen die daar lagen. Palen die waren gebruikt om de ter dood veroordeelden aan vast te binden zodat ze, na marteling, toch overeind bleven om gefusilleerd te worden. Die derde mei werd daar de eerste dodenherdenking van Nederland georganiseerd; een stille tocht vanaf het Oranjehotel (gevangenis waar veel verzetsstrijders vastzaten) naar het monument. De Erewacht werd gevormd door oud-verzetsstrijders. Aan deze eerste dodenherdenking namen ongeveer 30.000 mensen deel. Tevens werd de herdenking op de radio uitgezonden. Inmiddels zijn de houten kruizen vervangen door verbronsde replica’s en bevinden de originele kruizen zich in het verzetsmuseum in Leeuwarden.

In de tweede helft van 1949 kreeg de Commissie Nationale Herdenking 1940-1945 toestemming voor uitbreiding van het monument door het plaatsen van het betonnen muurtje. In datzelfde jaar is toestemming verkregen van de Minister van Oorlog voor het plaatsen van beplanting rondom het in een nabijgelegen duinpan staande fusilladekruis, zodat de plek zonder verdere afrastering niet betreden kon worden door bezoekers. Daar de toegang tot de duinpan zich in een duinwaterwingebied bevindt, is deze alsnog afgesloten voor publiek door middel van een hekje.

In de jaren 1955-1958 werd door de Stichting Oorlogsmonument 1940-1945 ‘s-Gravenhage geld ingezameld voor een verzetsmonument in Den Haag. Aangezien deze inzameling onvoldoende effect bleek te hebben, werd besloten op de Waalsdorpervlakte een klokkenstoel met Bourdon (luidklok) te plaatsen. Op 30 april 1959 werd de Bourdonklok met een rede van de oud-ministerpresident uit de Londense periode, prof. mr. P.S. Gerbrandy, plechtig aan het gemeentebestuur overgedragen als een dankoffer van de Haagse burgerij. Bij de overdracht van de klok zei de toenmalige burgemeester van Den Haag, de heer Mr. H.A.M.T. Kolfschoten, dat de klok gegoten is “als een even suggestieve als ingetogen uitnodiging om op deze vlakte in te keren en eerbiedig te gedenken. De Waalsdorpervlakte heeft met deze klok een stem gekregen die in haar bronzen klank over stad en landschap kan vermanen en aansporen, van geslacht tot geslacht, dat de vrijheid een broos en bedreigd bezit kan zijn, dat offers eist tot in de dood”.

In 1975 is de gedenksteen aan het monument toegevoegd.

Jaarlijks wordt er op 4 mei op de Waalsdorpervlakte bij het monument een herdenking georganiseerd door het Erepeloton Waalsdorp. Tijdens deze herdenking staat er een erewacht van zes man in tenue van de Binnenlandse Strijdkrachten. Er is een stille tocht langs het monument waar vervolgens bloemen en kransen worden gelegd. De klok laat bij iedere 4-meiherdenking op de Waalsdorpervlakte haar bronzen stem horen als de duizenden voorbij de fusilladeplaats trekken, vanaf half acht totdat de laatste belangstellende langs het monument is gelopen.

Voor meer informatie:
www.waalsdorpervlakte.nl
www.erepeleton.nl
www.4en5mei.n