Kievietkerk

Oranjelaan 2
Open van 11.00-17.00u

Inleiding

De Kievietkerk ligt in De Kieviet. Deze buurt, op een deel van het voormalige landgoed Groot HAesebroek, was ontworpen aan het begin van de vorige eeuw door Johan Mutters. Het ontwerp speelde in op de toen moderne gedachte van de tuinstad. Een woonwijk buiten de drukke en vooral vuile stad, waar ruimte, rust en gezonde lucht te vinden waren. Het ontwerp was zeer gedetailleerd: wegenplan, verkaveling, rooilijnen, beplanting waren er allemaal in opgenomen. De bouw kwam vanaf 1912 op gang. Om de wijk levendiger te maken werden in een later stad stadium ook een school en een theetuin toegevoegd: de Kievietschool en Auberge De Kieviet.

De kerk

In 1923 tekende Johannes Mutters jr. in opdracht van de Kerkraad der Ned. Herv. Gemeente het ontwerp voor de zaalkerk aan het Wilhelminaplantsoen in De Kieviet. Mutters besteedde veel aandacht in zijn ontwerp aan ambachtelijke detaillering. De kerk is dan ook in traditioneel-ambachtelijke stijl uitgevoerd. Het siermetselwerk dat met name te zien is in de toren, is  beïnvloed door de Amsterdamse School. De traditionele bouwstijl komt onder meer tot uitdrukking in de hoofdopzet met een zaal en in de detaillering met tuitgevels, steunberen en het toepassen van vlechtingen. In de kerk is een herinneringsplaquette aangebracht voor de bouw met de tekst: “Deze kerk is gebouwd / onder de kerkmeesters / J. Mansvelt. / G.F. Verboog. / architect was / Joh. Mutters. Jr.” Op de wijzerplaten van het uurwerk op de toren is het jaar van voltooiing, 1924, verwerkt in de tekst: “AN / NO / 19 / 24”.

In 1957 werden enkele wijzigingen doorgevoerd naar tekeningen van Chr. Nielsen, J.H.C. Spruit en W. van der Kuilen uit Amsterdam. Een aantal kozijnen, ramen en deuren werden vervangen of dichtgezet, waarbij het oorspronkelijke materiaal en de detaillering verloren is gegaan. In het interieur werd het orgel verplaats van het liturgisch centrum naar de galerij aan de entreezijde. Ook werd de toegang tot de fietsenkelder gewijzigd. Hierdoor ontstond er ruimte voor een vergaderzaal boven de consistorie. In de jaren tachtig van de 20ste eeuw werd de hellingbaan toegevoegd en volgden enkele wijzigingen in het interieur.

De architect

Johannes Mutters jr. (1858 Den Haag – 1930 Wassenaar) stamt uit een geslacht van timmermannen en meubelmakers. De firma H.P. Mutters was een timmer- en meubelfabriek uit Den Haag, die grote faam genoot op het gebied van interieurarchitectuur. Mutters startte zijn werkcarrière na een gedegen opleiding rond 1890 in Den Haag. Zijn vroege oeuvre is grotendeels in Den Haag gerealiseerd en is breed in type gebouwen (onder meer winkels (bijv. Hoogstraat 30, 1898), horeca (bijv. Dagelijkse Groenmarkt 37, 1889-1890), woonhuizen (bijv. Eisenhowerlaan 132, 1909) en in stijlen (eclectisch, overgangsarchitectuur, Art Nouveau) die hij toepaste. Onder het Haagse werk bevindt zich een aanzienlijk aantal rijksmonumenten.  In 1915 vestigde Mutters zich in Wassenaar, in zijn zelfontworpen villa Berkenhof in De Kieviet. Dit woonhuis annex kantoor stond aan de Berkenlaan 1 en werd in 1975 gesloopt.

Literatuur/bronnen

Gemeentearchief/bouwdossiers/ GAW 262; bezoek ter plaatse 20 maart 2012; www.bonas.nl; http://nl.wikipedia.org/wiki/Johan_Mutters; Bewonersvereniging ‘De Kieviet’, ‘Een eeuw Park de Kieviet 1910-2010’, 2010; Lit, R. van, et.al, ‘Jong Monumentaal Wassenaar’, 2003; ‘Moderne bouwkunst in Wassenaar 1900-1965’, 2007, uitgave Comité Open Monumentendag Wassenaar.

Deze beschrijving is grotendeel overgenomen van de redengevende omschrijving gemeentelijk monument, opgesteld door een onafhankelijke adviseur in architectuurhistorie, mevr. drs. M.J.C. Laméris van TasT, projecten voor tastbaar erfgoed. De volledige tekst kan worden ingezien op www.wassenaar.nl